Archiwum: Luty, 2010

Pani Wyobraźnia

wtorek, Luty 9th, 2010

 

Rzuć patyk w górę, a ptakiem przyleci.

Zaciśnij w dłoni kamyk, a poczujesz pulsujące

ciepło chomika odnalezionego w trawie

To Pani Wyobraźnia pomaga ci słyszeć…

 

Sztuka poetyckiego słowa często bywa niedoceniona,  marginalizowana w życiu społecznym, a przecież szukamy cytatów, by wyrazić uczucia, a nawet modlimy się poezją (najpiękniejsze strofy z Biblii to „Pieśni nad pieśniami” – liryka miłosna, również wiersze Franciszka Karpińskiego to nasze poranne i wieczorne pacierze); objawiamy swój bunt, akceptację i wszelkiego rodzaju emocje przywołując strofy Horacego, Kochanowskiego, Mickiewicza, Gałczyńskiego, Szymborskiej… Piszemy laurki wierszowane dla mamy i babci od najmłodszego. Gdy dorastamy, układamy fraszki, reklamowe rymowanki, życzenia, nekrologi. Sztuką  jest, by trafną metaforą opowiedzieć świat, w jakim żyjemy, jak go widzimy i przeżywamy wraz z naszymi bliskimi i tymi, których spotykamy na swojej drodze życia.

Nie jestem krytykiem literackim, dlatego nie omówię całego dorobku twórczego poetki Teresy Tomsi, którą zaprosiłyśmy jako honorowego gościa naszego Klubu Kobiet „Sukienka”; wybrałam kilka wierszy, które zainteresowały mnie ze względu na wagę użytych słów, piękno wyrażanych uczuć czy zaskakujące puenty.

W tomiku wydanym w 1991 roku Teraz żyj spodobał mi się wiersz, który zaczyna się od słów: „Jak trudno jest nie czekać / gdy się czeka / a nie jest znana godzina ani miejsce”. Bliskie są mi te słowa, bo poczucie niepewności jest destrukcyjne i przeszkadza nam się rozwijać.  Natomiast w wierszu „Odmiana czasu przeszłego” poetka  odwołuje się do wspomnień babki i rodziców, które  były zbyt ciężkie, żeby o nich mogli zapomnieć, lecz autorka pyta o czas  teraźniejszy, o sposób na swoje życie i w refleksji babci Walerii znajduje dla siebie wskazówkę na przyszłość: „Nie mówię, że mam żal, ale tak było”;  „Ogród porośnięty ostami / który znów trzeba przejść boso” uzmysławia, że trudne były powroty do kraju po zsyłce na Sybir, lecz wcale nie łatwiejsze zaczynanie wszystkiego od nowa.

Wieczna rzeka to tytuł  wydanego w 1996 roku zbioru kolejnych wierszy.  Wybrałam z nich „Modlitwę codzienną”, w utworze tym: „przy jednym stole / głód i przesyt / naprzeciw przemoc i głupota”, ludzie „oszołomieni wiedzą o sobie” wciąż nie wiedzą jak właściwie żyć. W kolejnym wierszu autorka podejmuje próbę uwolnienia się od lęków: „wątpiąc idę / (…) czasie który tkwisz nade mną / nie boję się ciebie”. Natomiast wiersz „Odbicie” („wczoraj lustro mnie nie rozpoznało”) każe zastanowić się nad przemijaniem i zmianami, jakie ze sobą niesie.

Przed pamięcią to tomik wierszy z podróży do miast Europy: Wiednia, Stuttgartu, Paryża, wydany w roku 2000. Moją uwagę zwrócił wiersz pt. „W odpowiedzi na Ogród w lutym”, w którym poetka prowadzi dialog z innym poetą, Maciejem Niemcem, pytając o sposoby widzenia świata i odczytanie własnej w nim ścieżki. W przedmowie Marek Wittbrot  napisał: „Teresa Tomsia pisze tak jakby wciąż uczyła się siebie i, powoli, rozpoznawała swoją kobiecość, swoje ciało, odniesienie do konkretnych osób czy rzeczy. Jest sceptyczna i ufna, pełna wiary i niepewności, oczekująca i rezygnująca, gotowa na wszystko i ciągle niegotowa. Poetycką przestrzeń buduje na sprzecznościach, a jednocześnie poszukuje ładu, harmonii i piękna. (…) Nieliczni mają odwagę (…) mówić o wzruszeniu, lęku, wahaniu, smutku czy oczekiwaniu. Ale czy bez tego istniałaby poezja?”

Poznając twórczość poetycką i prozatorską Teresy Tomsi odnosi się wrażenie, że nie jest w stanie oderwać się od przeszłości, tej bolesnej  opowiadanej przez jej rodzinę. Myślę, że nie zaznałaby spokoju, gdyby tych opowieści nie zamieniła w książkę Dom utracony, dom ocalony (Wydawnictwo Poznańskie, 2009). Dobrze się stało, bo takie historie są prawdziwym świadectwem tułaczki wielu polskich rodzin, o których nie wolno nam nigdy zapomnieć.

Dorobek literacki Teresy Tomsi to także eseje i recenzje książek innych autorów, opowiadania i wiersze dla dzieci, to wiele projektów literacko-edukacyjnych oraz piosenki powstałe dla Klubu Piosenki Literackiej „Szary Orfeusz”. To wieloletnia praca z młodzieżą uzdolnioną literacko. Na Piątkowie, gdzie mieszka, uczniowie mówią o niej: Pani Wyobraźnia, taki też tytuł nosi jeden z artykułów.  Poetka już od początku swojej działalności uznana została za oryginalną osobowość twórczą przez sławnych artystów: Franciszka Starowieyskiego, prof. Aleksandra Bardiniego, rzeźbiarzy: Pawła Jocza i Michała Milbergera, którzy rysowali czy rzeźbili jej postać.

Więcej informacji o poetce znaleźć można na stronie internetowej: www.teresatomsia.pl.

www.teresatomsia.pl

poniedziałek, Luty 1st, 2010

Teresa Tomsia

 

Spotkanie z poetką Teresą Tomsią

1. Odczytaj przesłanie wiersza „Urodziłam się w miasteczku przesiedleńców” (z tomiku Skażona biel).

2. Metafora jako sposób opowiadania siebie i świata („Dom utracony, dom ocalony” – historia rodziny i pokolenia).


© Copyright Klub Sukienka 2008